Het PROVOKE-systeem
Meer diepgang? Bekijk het e-book De Huidcode ontcijferd


Je ziet de huid dagelijks, en soms tref je iets aan dat verder moet. Dan komt het lastige deel: het zo opschrijven dat een ander er hetzelfde bij ziet als jij.
Een cliënt schuift haar broekspijp omhoog. Je ziet het meteen. Hoe schrijf je het op zodat de huisarts, de wondverpleegkundige of je collega van volgende week er hetzelfde bij ziet?
In het dossier staat “een rood plekje”. Bij de volgende afspraak weet niemand meer hoe groot het was, hoe de rand liep en of het groter is geworden.
Je stuurt een foto door. Hard of week, fluctuerend, pitting of niet: dat staat op geen enkele opname, en de kleur hangt af van jouw verlichting.
Op een donker gepigmenteerde huid is erytheem nauwelijks als rood te zien en presenteert het zich eerder grijs-paars. Waar let je dan op?
Dit gratis e-book geeft je een compleet denkmodel om systematisch te kijken en het in woorden vast te leggen, met een woordenlijst die je naast je kunt houden.
"Dit e-book gaat over die vertaalslag. Het gebruikt het PROVOKE-systeem: zeven vragen, in een vaste volgorde, die samen een huidafwijking beschrijven. Het is geen diagnostisch model en het maakt van niemand een diagnosticus. Het doet iets anders, en dat is precies waar het in contactberoepen om draait: het maakt jouw waarneming overdraagbaar."dr. Annemie Galimont-Collen · dermatoloog · Huidopleiding®
Een paar getallen uit het e-book die de systematiek houvast geven.
Van de vragen vooraf, via de zeven letters, naar één overdraagbare zin.
“Een rood plekje” kan van alles zijn. Een beschrijving met vaste woorden kan iemand anders lezen zonder erbij te staan. Dit e-book gebruikt daarvoor het PROVOKE-systeem.
Een kader zet op een rij voor wie het e-book is en waarvoor niet. Signaleren is jouw rol; diagnosticeren is werk van de arts.
Een tabel zet de algemene anamnese (gezondheid, medicijnen, allergieën, familie, beroep en hobby’s) naast de specifieke anamnese over deze afwijking.
De vraag of de cliënt er zelf al iets op heeft gedaan is voor jouw beroepsgroep de belangrijkste: een geleende hormooncrème kan het beeld dempen.
Kijk eerst van één tot twee meter voor de verdeling, de plaats en de rangschikking, en kom daarna tot ongeveer vijfentwintig centimeter voor de afzonderlijke laesie. Voel altijd: hard, week, elastisch, warm, en of oedeem pitting is.
Het e-book bespreekt de hulpmiddelen die je in handen hebt, waaronder de loep, het objectglaasje en het meetlint. De woodslamp en de dermatoscoop horen bij een gerichte vraagstelling.
Plaats, Rangschikking, Omvang, Vorm, Omtrek, Kleur, Efflorescenties. De volgorde loopt van ver naar dichtbij en van geheel naar onderdeel.
PROVOKE is niet bedoeld voor nagels en haren, en het is geen diagnose.
De lokalisatie vormt samen met de efflorescenties vaak de sleutel. Noteer zo precies als je kunt en of het symmetrisch is; voor de voetzorg zijn de teenspleten, de hiel, de voetzool en het gebied rond de nagel bijzonder relevant.
Rangschikking gaat over hoe de laesies ten opzichte van elkaar liggen: solitair, discreet, gegroepeerd, confluerend of gelijkmatig verdeeld, met patronen als herpetiform, corymbiform en lineair.
Omvang gaat over het aantal en de grootte, van miliair tot handpalmgroot. Noteer waar het kan de maat in millimeters of centimeters.
Vorm gaat over het platte vlak (rond, ovaal, annulair, kokardevormig) en het reliëf (vlak, bolrond met delle, gesteeld, verruceus). Omtrek kent vier gradaties, van lijnscherp tot onscherp begrensd.
Druk een objectglaasje op de rode plek. Verdwijnt de kleur, dan is het erytheem; blijft ze staan, dan is het purpura. Niet-wegdrukbare roodheid in combinatie met ziek zijn en koorts is een reden om niet af te wachten.
Op een donker gepigmenteerde huid is erytheem een onbetrouwbare aanwijzing. Een tabel laat zien waar je dan op let: voelen, efflorescentie, rangschikking, schilfering en pigmentverschuiving.
De zichtbare bouwstenen van een huidafwijking, primair en secundair. Ze bepalen tot welke groep aandoeningen iets behoort.
Een tabel ontwart de begrippenparen die de meeste verwarring geven: papel, nodulus en nodus, vesikel en bulla, erosie en ulcus, squama en crusta, erytheem en purpura.
Een blaasje van gisteren is de korst van vandaag en het litteken van volgende maand. Bij elke beschrijving hoort daarom een datum, en waar mogelijk het beginmoment.
Bij een controle leg je je vorige beschrijving ernaast en vergelijk je woord voor woord.
Loop de zeven letters in volgorde af, kies per letter het woord dat past en zet ze achter elkaar.
Twee uitgewerkte voorbeelden: ulcera aan het onderbeen, naar de casus uit het artikel in WCS Nieuws, en pityriasis rosea, naar het Zakboek Dermatologie.
Diagnosewoorden gebruiken, niet meten, alleen een foto sturen, meteen inzoomen en de roodheid niet wegdrukken.
Bij elke valkuil staat wat er misgaat en wat je in plaats daarvan doet.
Een overzicht van wat het model wel en niet voor je doet, en drie routes na de beschrijving: zelf doorgaan, overleggen of verwijzen.
Bij een verwijzing stuur je mee: de PROVOKE-zin, wat je hebt gevoeld, het beloop en wat er al geprobeerd is.
De woordenschat per letter, om naast je te leggen, met de efflorescenties in enkelvoud en meervoud.
Dezelfde woordenlijst staat ook op één blad, gemaakt om af te drukken op A3 en op te hangen in de behandelkamer.
Zes concrete punten: twee stappen achteruit voordat je inzoomt, een objectglaasje klaarleggen, meten, altijd voelen, diagnosewoorden schrappen, en bij een donker gepigmenteerde huid leunen op de andere zes letters.
Een compleet denkmodel in een vaste volgorde, met een woordenlijst om naast je te houden.
De volgorde loopt van geheel naar onderdeel: eerst waar het zit en hoe het ligt, en pas als laatste waar de afwijking uit is opgebouwd.
Van het stappenplan en de twee afstanden tot rangschikking, omvang op schaal, vorm, reliëf, omtrek, diascopie en de efflorescenties in doorsnede.
Ulcera aan het onderbeen en pityriasis rosea, telkens van zeven kolommen naar één overdraagbare zin.
De woordenschat per letter, en ook op één blad om af te drukken op A3 en op te hangen in de behandelkamer.
Een apart hoofdstuk over wat je doet als de kleurkolom niet werkt, met een tabel van waar je in plaats van kleur op let.
Het leerboek Dermatovenereologie voor de eerste lijn, het Zakboek Dermatologie, de JGZ-richtlijn Huidafwijkingen en het artikel over PROVOKE in WCS Nieuws.
Klik op een figuur voor een grotere weergave. Het e-book bevat vijftien infographics in de huisstijl van Huidopleiding®.






Eerlijkheid over de grenzen is onderdeel van de kwaliteit.
Voor huidtherapeuten, (medisch) pedicures, schoonheidsspecialisten, verpleegkundigen en andere zorgverleners in de huid-, haar- en nagelzorg die een huidafwijking zo willen beschrijven dat een ander er hetzelfde bij ziet.
Productvrij. De auteur werkt zonder sponsoring van en zonder samenwerking met fabrikanten of leveranciers. Er wordt geen enkel product aanbevolen. De inhoud volgt de Nederlandse dermatologische literatuur: het leerboek Dermatovenereologie voor de eerste lijn, het Zakboek Dermatologie en de JGZ-richtlijn Huidafwijkingen.

dr. Annemie Galimont-Collen is dermatoloog, wetenschapper, educator en publiek duider, context creator binnen de zorg. Ze studeerde geneeskunde cum laude aan de KU Leuven en promoveerde op angiogenese en wondgenezing (TNO/LUMC). Sinds 2007 is zij dermatoloog in de tweede lijn, verbonden aan het Bravis Ziekenhuis.
Binnen de NVDV was zij secretaris van het bestuur (2019–2025) en voorzitter van de domeingroep Dermatotherapie (2016–2025). Zij was lid van de werkgroep die de Leidraad Dermatocorticosteroïden herzag en schreef de samenvattingen in de vakpers. Zij was vicevoorzitter van de werkgroep die de leefstijlmodules in de NVDV-richtlijnen Psoriasis en Constitutioneel eczeem maakte, mede-ontwikkelaar van het Nationaal Constitutioneel Eczeem Project, medeauteur van de NVH-zorgmodule Constitutioneel Eczeem en van de post-hbo-opleiding Eczeem voor huidtherapeuten.
Olivier Galimont en Annemie Galimont-Collen richtten Huidopleiding® in 2012 samen op. Annemie verzorgt de scholingen zelf, productvrij, zonder sponsoring, vanuit de eigen dermatologische praktijk en het richtlijnwerk.
dr. Annemie Galimont-Collen duidt huid, wetenschap en gezondheidsclaims voor een breed publiek, in kranten, op televisie en op de radio.
media-items in 14 categorieën · volledig overzicht op doktergalimont.com
Dit gratis e-book is het startpunt. De systematiek komt terug in alles wat je verder bij Huidopleiding® leert.
De Huidcode ontcijferd: hierin komt de PROVOKE-systematiek uitgebreid terug.
Bekijk het e-book →Dit e-book krijg je als bonus bij elke scholing van Huidopleiding®. In de cursussen en webinars komt de systematiek terug, met casuïstiek en differentiaaldiagnose in de breedte.
Bekijk het volledige aanbod →Alle e-books, gratis en betaald, op één plek: kies op je rol en kennisbehoefte.
Open de Boekenwijzer →Kies een scholing op onderwerp en op de accreditatiepunten die je nog nodig hebt.
Start de keuzehulp →Niet-gesponsorde informatie over huidaandoeningen, geschikt om mee te geven aan je cliënt.
Naar Onlinedermatologie.nl →Alle onderwerpen van Huidopleiding® op alfabet, met de bijbehorende scholingen en e-books.
Bekijk de A-Z →Huidopleiding® werkt volledig productvrij: geen sponsoring van fabrikanten of leveranciers, geen affiliate-links, geen verborgen belangen. Zo blijft de inhoud onafhankelijk en navolgbaar.
Een huidaandoening beschrijven: het PROVOKE-systeem.
22 pagina's · Taal: Nederlands · Auteur: dr. Annemie Galimont-Collen · Uitgever: Huidopleiding®
Geen kosten · geen abonnement · productvrij
Elk ziektebeeld moet eerst beschreven worden voordat je erover kunt redeneren. Hier ga je verder.
De Huidcode ontcijferd: hierin komt de PROVOKE-systematiek uitgebreid terug.
Bekijk het e-book →De geaccrediteerde scholingen van Huidopleiding® gaan dieper in op casuïstiek en differentiaaldiagnose in de breedte. Bij elke scholing krijg je dit e-book als bonus.
Bekijk het aanbod →Kies een scholing op onderwerp en op de accreditatiepunten die je nog nodig hebt.
Start de keuzehulp →Hulpmiddelen om het juiste boek of de juiste scholing te vinden.
Welk e-book past bij jou? De Boekenwijzer helpt je kiezen op basis van je rol en kennisbehoeften.
Open de Boekenwijzer →Welke cursus of webinar sluit het beste aan bij jouw leervraag en beroepsprofiel?
Start de keuzehulp →Alle cursussen, webinars en e-books van Huidopleiding® in één overzicht.
Bekijk het aanbod →Reviews uit het evaluatieformulier en van Google over de scholingen van Huidopleiding®. Deelnemers geven de scholingen gemiddeld een 8,9, en op Google staan 35 reviews met vijf sterren.
"Heel uitgebreide en volledige informatie over huid, nagels en haar die ik als huidverzorger goed kan gebruiken. Door meer begrip van de anatomie en de werking, de aangeboren systemen die je niet kan veranderen en heel belangrijk wat mensen wel kunnen doen of niet doen om een optimale huid te behouden. Daarbij is onze rol in preventie groot en kunnen wij hopelijk een klein steentje bijdragen om de snelle toename in het aantal huidkankers door snelle signalisering te verminderen."
Nathalie Gyselinck, gespecialiseerd voetverzorger · cursus Anatomie · mei 2026
"Dr. Annemie Galimont kan ontzettend goed lesgeven. De lessen zijn leuk en zeer leerzaam. De website duidelijk. Ook voor mij, als oud SEH-verpleegkundige erg leuk om te volgen. Bedankt!"
Renate Evertse, oud SEH-verpleegkundige · Google
"Cursussen bij Annemie zijn altijd heel educatief en lekker in zoveel mogelijk jip en janneke taal. Ze heeft fijne tools voor mij als pedicure en schoonheidsspecialiste om op terug te vallen. Top!"
Judith Rutten, pedicure en schoonheidsspecialiste · Google
"De cursussen zijn zeer duidelijk en de lezingen zeer informatief, maar ook heel gezellig"
Cecile Mooijer · Google
"Zeer deskundig, duidelijke uitleg. Zeer interessante onderwerpen voor mij als medisch pedicure met een zorg achtergrond"
Colinda van Doleweerd, medisch pedicure · Google
"Heel tevreden van de e-learning, heel veel bijgeleerd. Aangename lesgeefster, zeker een aanrader!!!"
Tanya De Cuyper · Google